การพัฒนาความเป็นประชาธิปไตยของประชาชนผ่านกระบวนการไกล่เกลี่ยทางกฏหมาย (งานวิจัย) โดย ดร.วิเชียร พันธ์เครือบุตรและอาจารย์รุจินันท์ วาธีวัฒนารัตน์

 บทคัดย่อ

การวิจัย การพัฒนาความเป็นประชาธิปไตยของประชาชนผ่านกระบวนการไกล่เกลี่ยทางกฎหมาย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบทของความเป็นประชาธิปไตยของประชาชน ที่เป็นอยู่ในปัจจุบันในสังคมไทย และการพัฒนากระบวนการประชาธิปไตยผ่านกระบวนการไกล่เกลี่ยทางกฎหมาย เพื่อท าความเข้าใจในปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น และหาแนวทางในการแก้ปัญหาความขัดแย้งอันเกิดจากการใช้ประชาธิปไตย วิธีการวิจัย ผู้วิจัยท าการศึกษาโดยใช้วิธีการสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการสัมภาษณ์ระดับลึก การเข้าสนามการวิจัยท าโดยการเป็นส่วนหนึ่งของผู้อยู่ในกระบวนการไกล่เกลี่ย ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ในช่วงเดือนมกราคม-เมษายน พ.ศ. 2553 ผลการวิจัยพบว่า สภาพความเป็นประชาธิปไตยของประชาชนในวิถีชีวิตที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน สังคมไทยมีการพัฒนาความเป็นประชาธิปไตยอย่างต่อเนื่องในทุกระดับ แต่เป็นไปอย่างช้าๆ ความเป็นประชาธิปไตยเป็นไปตามการรับรู้ผ่านผู้น าในระดับต่างๆ ความเป็นประชาธิปไตยเป็นเพียงความรู้สึก ยังไม่ใช่สิ่งที่มีการปฏิบัติในการด ารงชีวิตร่วมกันของคนในสังคม ดังนั้นเมื่อใดที่มีความขัดแย้งทางความคิด จะน าไปสู่ความคิดในการเอาชนะต่อกัน มากกว่าการใช้เหตุผล อย่างประชาธิปไตย เมื่อใช้กระบวนการไกล่เกลี่ยในการแก้ปัญหาความขัดแย้งที่เข้าสู่กระบวนการทางกฎหมายพบว่า ด้วยกระบวนการไกล่เกลี่ย ที่ใช้หลักการบริหารความขัดแย้ง ที่มีแต่ผู้ชนะ และการเปิดโอกาสให้ทุกคนได้มีสิทธิแสดงความคิดเห็นอย่างเป็นประชาธิปไตย และหาทางออกอย่างประนีประนอม ไม่ได้มุ่งเน้นการตัดสินที่มีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งผิดหรือแพ้ ท าให้ประชาชนที่ผ่านกระบวนการไกล่เกลี่ยทางกฎหมาย มีการพัฒนาความเป็นประชาธิปไตยของตนเพิ่มขึ้น ทั้งในข้อพิพาท ระดับประเทศ ระดับแขวง ระดับจังหวัด ระดับอ าเภอ ดังนั้น หากมีการใช้กระบวนการดังกล่าว สร้างความเข้มแข็งให้กับคณะกรรมการไกล่เกลี่ยระดับชุมชน ให้ใช้กระบวนการไกล่เกลี่ยทางกฎหมาย เป็นเครื่องมือในการพัฒนา จะเป็นแนวทางหนึ่งในการพัฒนาความเป็นประชาธิปไตย ของประชาชน ซึ่งเป็นการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืนต่อไป

ค้าส้าคัญ ความเป็นประชาธิปไตยของประชาชน การไกล่เกลี่ยทางกฏหมาย

Abstract

This qualitative study on a development of democracy among Thai citizen through mediation process had its objectives for investigating the context of democratic norms of the people in a present society and a development democratic process through mediation process resulting to a thorough comprehension on the occurring evidence together with a seeking of means for solving the problem of conflict causing by utilizing democracy way of life. The investigator carried out the study by the mean of participatory observation and in-depth interview. Field observation was made by the investigator acting as a participant in a mediation process in Bangkok during the period of January to April 2010.The significant findings were revealed that the democracyship of citizen in their ways of life at present had continuously developed in all levels of the Thai society with a gradual charge. The democratic may took place by their perceives through the signified leaders at various levels. Democracyship was just the feeling not the integration of its practice through a mutual living among people in a society. Therefore, wherever conflicts of idea arise, the attempt to win the opponent idea would be frequently considered, instead of using a reasonable ways of democracy. Following the implementation of mediation process for solving conflict problem on legal aspect issues, it was found that a mediation process basing on the principle of conflict management and the prevision of equal opportunity for individuals to exercise their rights in expressing their opinions through a democratic way, together with a compromising approach, rot the mere aim of judging any side as the fault or defeated one. The consequence of this approach through the mediation had tremendously enhance a development of self-democratic way to some extent in various conflicts occurring at certain levels. Therefore, the utilization of a mediation process to strengthen the solving of conflict problem in a community as a tool of development would be considered as the efficient way for a development of democracy among the people, eventually bring about the sustainable local development.

Keywords: Democracy, Mediation